Restauratie Marotzaal - deel 1

  • Sinds het najaar van 2014 wordt er op Kasteel Duivenvoorde hard gewerkt aan de restauratie van de vergulding van de vroege achttiende-eeuwse Grote Zaal, of Marotzaal. De komende maanden zal hier regelmatig een nieuw blog verschijnen met nieuws van het onderzoeksteam van restauratoren en kunsthistorici. En met inmiddels een jaar aan bijzondere onderzoeksresultaten achter de rug willen we u graag op de hoogte stellen van onze eerste vondsten!

    De vergulde penantspiegel en -tafel in de linkerhoek van de Marotzaal, grenzend aan het bordes.

    De vergulde penantspiegel en -tafel in de linkerhoek van de Marotzaal, grenzend aan het bordes.

    Herstel penantspiegels en -tafels
    De restauratie van de Marotzaal focust zich op het in ere herstellen van het ensemble van vijf zogenaamde penantspiegels en -tafels die zijn opgesteld in het vertrek. Om de vergulding op deze meubelen weer van nieuwe glans te voorzien, is in het verleden bronsverf over de oorspronkelijke vergulding aangebracht. Deze bronsverf is inmiddels verbruind en dof geworden. Dit doet het fraaie ensemble te kort en bovendien zijn de meubels in slechte staat. Voor de huidige restauratie is besloten om de bronsverf van de meubelen te verwijderen en de oorspronkelijke olievergulding te herstellen.

    Penanten zijn tafels en spiegels die tegen de wand tussen twee ramen in geplaatst worden. Ze dienen niet zozeer een praktisch, maar vooral een decoratief doel. Dit type meubilair werd populair in de achttiende eeuw, toen men dankzij technische vooruitgang in staat was om steeds grotere spiegels uit één stuk te produceren. In de prachtig versierde interieurs van de achttiende eeuw draagt het weerkaatsende glas van de penanten bij aan de lichtverspreiding en het ruimtelijke effect van dit type pronkzalen.

    De penanten op Duivenvoorde
    De vijf penanten op Duivenvoorde zijn uitgevoerd in de rococostijl, de toonaangevende smaak in Europa tussen circa 1720 en 1760. Deze van oorsprong Franse stijl kenmerkt zich door zijn elegante asymmetrische vormen en het weelderige gebruik van elementen uit de natuur. Op het oog zijn de vijf sets op dezelfde wijze opgebouwd en gedecoreerd. De tafel of console bestaat uit een marmeren blad dat gedragen wordt door een verguld onderstel op zogenaamde cabriole-poten.

    De vijf sets zijn echter niet geheel identiek, maar tonen opvallende afwijkingen in de afwerking en constructie van de meubelen. Zo zijn de bloemguirlandes op de spiegellijsten op verschillende manieren uitgewerkt, evenals de uitsneden in het schelpmotief op de spiegelkap. Bij de marmeren tafelbladen werden bovendien diverse typen steen toegepast.

    Van links naar rechts: de lijst van de tweede, derde en vierde spiegel. Deze guirlandes zijn op verschillende manieren uitgewerkt, zo zijn de bloemdecoraties op de tweede foto meer hol gesneden, en die op de derde foto meer puntig.

    Van links naar rechts: de lijst van de tweede, derde en vierde spiegel. Deze guirlandes zijn op verschillende manieren uitgewerkt, zo zijn de bloemdecoraties op de tweede foto meer hol gesneden, en die op de derde foto meer puntig.


    Onderzoeksresultaten
    Maar niet alleen met het oog zijn opmerkelijke verschillen waarneembaar: ook uit de analyse van de -minuscule- monsters die door de restauratoren van het hout genomen werden, blijken verschillen. De lagenopbouw van deze monsters laat zien dat er andere stoffen en technieken gebruikt zijn bij de originele vergulding van de afzonderlijke meubelen. Door alle resultaten met elkaar te combineren werd duidelijk dat de vijf penanten niet op dezelfde manier gemaakt zijn, en dus door verschillende ambachtslieden gemaakt konden zijn, of zelfs op andere tijdstippen!

    Hoe zit deze puzzel dan in elkaar? In een volgend blog leest u meer over de antwoorden die het onderzoeksteam op dit vraagstuk heeft gevonden.

    Deel deze pagina